Verdere spreiding kortingen ei van Columbus?

De verkiezingscampagne heeft inmiddels ook het pensioendossier bereikt. Donderdag 15 september debatteerde de Tweede Kamer voor het eerst na het zomerreces over pensioen. Een debat, aangevraagd door 50 PLUS, over de komende “oneerlijke” kortingen. De Kamer zoekt naar reddingsboeien voor gepensioneerden van wie het pensioen in 2017 mogelijk gekort wordt. Een nobel streven. Klijnsma doet onderzoek naar de mogelijkheden om de hersteltermijn voor pensioenfondsen te verlengen. Wij verwachten echter dat de “winst” van de extra hersteltijd tegenvalt. Dat komt omdat het benodigde rendement oploopt met de tijd.

Zijn nieuwe rekenregels een redmiddel?
Volgens de heer Krol van 50PLUS is het “niet eerlijk” om een groot deel van de bevolking op grond van zijn leeftijd te benadelen. Deze stelling is feitelijk onjuist omdat bij korten ook de opgebouwde aanspraken van actieve deelnemers omlaag gaan. Maar zowel de SP, 50 PLUS als de PVV vinden de huidige rekenregels veel te streng en oneerlijk. Ze doelen met name op de aanpassing van de Ultimate Forward Rate (UFR) vorig jaar zomer. Zij vroegen de staatssecretaris om in overleg met De Nederlandsche Bank (DNB) de maatregel terug te draaien. Krol is niet tevreden met de “kunstmatig” laag gehouden rekenrente. Echter, de door DNB ingevoerde “kunstmatige” UFR-rekenrente is hoger dan de huidige marktrente. Vanwege de ongewenste generatie-effecten bij een aanpassing van de UFR is aanpassing van de UFR voor de staatssecretaris nu onbespreekbaar. Opvallend aangezien de nieuwe UFR ook al generatie-effecten met zich mee bracht. Maar op welke methode je ook terugvalt, het blijft een model en dus “kunstmatig”. Aan elk model kleven nadelen. Dat de lage rente “kunstmatig” tot stand is gekomen, is simpelweg geen afdoende argument.

Het Verdrag van Maastricht aanpassen?
Pieter Omtzigt van het CDA vindt aanpassing van de rekenregels het aanpakken van symptomen in plaats van de oorzaak. Hij richt zich daarom op het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB dient terug te keren naar een “normale markteconomie en marktrente” en niet duizenden staatsobligaties en bedrijfsobligaties opkopen. Het huidige beleid van de ECB is volgens Omtzigt in strijd met de oorspronkelijke intentie van de opstellers van het Verdrag van Maastricht. In dat verdrag staat het mandaat van de ECB. Het kabinet wil zoveel mogelijk de onafhankelijkheid van de ECB respecteren en is terughoudend met kritiek. De Kamer bespreekt het mandaat van de ECB op een later moment met de Minister van Financiën. Hier verwachten we daarom geen snelle wijzigingen.

Verlenging hersteltermijn het ei van Columbus?
Roos Vermeij van de PvdA vraagt om onderzoek naar verlenging van de hersteltermijn als een pensioenfonds moet korten. Het effect hiervan is dat de kortingen per jaar wellicht lager uitvallen. Maar de kortingen werken ook langer door. Klijnsma onderzoekt dit idee nu verder. Begin november hoopt de staatssecretaris een helder beeld te hebben hoeveel pensioenfondsen moeten gaan korten in 2017. D66 Kamerlid Steven van Weyenberg vroeg of Klijnsma kan garanderen dat er geen wijziging van de hersteltermijn komt als deze generatie-effecten met zich meebrengt. Die garantie gaf Klijnsma niet. Uiteraard is het een nobel streven om de gepensioneerden te ondersteunen. Maar levert dit middel op de lange termijn wel genoeg op?

Lange termijn implicaties
Het effect op korte termijn van een langere hersteltijd is dat kortingen op de korte termijn afnemen. Maar de winst van de extra jaren hersteltermijn zal waarschijnlijk niet hoog uitvallen. Dat komt doordat het benodigde rendement voor de technische voorziening oploopt met de tijd. En dus het overrendement afneemt. Oftewel de hoogte van korting neemt dus helemaal niet veel af, ook al verdeel je het over een langere periode. We verwachten dat dit ook naar voren komt in het onderzoek van staatssecretaris Klijnsma. Kortom, het is nog maar de vraag of verlenging van de hersteltermijn een wenselijke oplossing is. Een dweil gebruiken als de openstaande kraan nog niet gerepareerd is, is misschien geen goed idee. Robuuste aanpassingen van het pensioenstelsel, zoals voorgesteld in de Perspectiefnota van het kabinet, zullen hopelijk meer soelaas bieden. Dit betekent niet dat alles dan beter wordt, maar hopelijk wel stabieler.

Door: Guido Montulet, Public Affairs adviseur