DNB: Toezicht op veranderingen en technologische vernieuwing

handshake

De Nederlandsche Bank (DNB) wil dat pensioenfondsen zich voorbereiden op de transitie naar een nieuw pensioenstelsel. En fondsen moeten doorgaan met het maken van evenwichtige keuzes en transparant zijn over de verwachte resultaten. DNB vraagt ook aandacht voor implementatie van de Europese pensioenrichtlijn, IORP II. Dat zijn de toezichtprioriteiten in 2018.

DNB publiceerde op 21 november de Toezicht vooruitblik 2018. Naast prioriteiten voor 2018, bepaalde DNB ook 3 speerpunten voor de komende jaren. Technologie en de risico’s daarvan voor de bedrijfsvoering zijn belangrijk. Een tweede punt is toekomstgerichtheid en duurzaamheid. Tot slot is DNB alert op financieel-economische criminaliteit.

Anticiperen op nieuw stelsel
DNB verwacht dat pensioenfondsen zich op financieel, operationeel en bestuurlijk vlak voorbereiden op de toekomst. Dat is essentieel voor een soepele transitie naar een nieuw pensioenstelsel. Het nieuwe stelsel moet nog vorm krijgen. DNB verwacht dat de behoefte aan vernieuwing alleen maar groeit. Er is een steeds meer flexibel wordende arbeidsmarkt. Er zijn verschillen in risicobehoefte tussen generaties. Met de onderzoeken in 2018 legt DNB extra nadruk op het versterken van de financiële positie van pensioenfondsen. En het anticiperen op toekomstige veranderingen. Uiteraard is het een keuze van partijen bij de pensioenovereenkomst om wel of niet over te stappen op een nieuw pensioencontract. Niet alleen pensioenfondsbesturen, maar ook sociale partners, werkgevers of beroepspensioenverenigingen doen er dus goed aan zich voor te bereiden op de toekomst.

Financiële opzet en pensioenresultaat
Pensioenfondsen moeten scherp zijn op hun financiële opzet. Een evenwichtig beleggingsbeleid moet bijdragen aan het waar maken van verwachtingen van deelnemers. DNB en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) onderzochten opnieuw hoe pensioenfondsen met hun deelnemers communiceren over de verwachtingen van het pensioenresultaat. In januari 2018 publiceren zij de resultaten. Sinds 2017 moet op het UPO een toekomstverwachting staan voor verhogingen en verlagingen. Ook voor het UPO 2018 zijn ‘duidelijke verwachtingen’ weer een aandachtspunt. De toekomstverwachting bevat een concrete uitspraak over de komende 5 jaar gebaseerd op een gedegen analyse van de financiële positie van het fonds. Fondsen kunnen met de onderzoeksresultaten hun voordeel doen.

Aan de slag met IORP II
Eind juni 2016 bereikten vertegenwoordigers van de Europese Commissie, de Raad en Europees Parlement een compromis over IORP II (Institutions for Occupational Retirement Provision); de nieuwe pensioenrichtlijn. Pensioenfondsen moeten 13 januari 2019 voldoen aan de nieuwe regels uit de IORP II-richtlijn. Bijvoorbeeld over de concretere eisen aan de inrichting van de risicomanagementfunctie en van sleutelfuncties: een risicobeheerfunctie, een interne audit functie en een actuariële functie. Fondsen kunnen die functies eventueel uitbesteden. DNB wil dat pensioenfondsen anticiperen op de nieuwe eisen. DNB gaat daar voorlichting over geven. Maar de IORP II-richtlijn moet nog verwerkt worden in Nederlandse wetgeving. Begin 2018 stuurt SZW daarover een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer. Dan komen de nieuwe eisen ook op de agenda van pensioenfondsen.

Speerpunt 1: DNB speelt in op technologische vernieuwing
DNB keek verder vooruit dan alleen het jaar 2018. Ze formuleerden voor de komende jaren 3 speerpunten. Ten eerste technologische vernieuwing en toenemende digitalisering. Dat leidt tot risico’s van cybercriminaliteit. Dit vergroot de kwetsbaarheid van de bedrijfsvoering. Vertrouwelijke gegevens kunnen in verkeerde handen vallen. DNB ziet cyberrisico als snelgroeiende bedreiging binnen de IT-gerelateerde risico’s. Toenemende digitalisering en cyberaanvallen zijn voor DNB dé grote risico’s voor 2018. DNB blijft onderzoek doen naar informatiebeveiliging. Het beheersen van cyberrisico’s komt aan bod op een seminar op 18 januari 2018 voor pensioenfondsen en verzekeraars. En er komt nadere guidance.

Speerpunt 2: DNB stuurt op toekomstgerichtheid en duurzaamheid
Het tempo waarmee veranderingen in de financiële sector zich voordoen, wordt steeds hoger. Toekomstgerichtheid vraagt om tijdige strategische besluitvorming. En het vermogen om snel in te spelen op economische, technologische of politieke ontwikkelingen. In 2017 startte DNB met onderzoek naar onbedoelde effecten van regulering. In hoeverre leidt regeldruk tot verminderde aandacht voor de strategie en het risicobeheer? In welke mate kan het toezicht proportioneler worden ingericht? DNB verwacht de onderzoeksresultaten begin 2018 te publiceren.

Speerpunt 3: DNB is streng op financieel-economische criminaliteit
DNB wil dat financiële instellingen – waaronder pensioenfondsen – zelf de verantwoordelijkheid nemen voor het waarborgen van een integere bedrijfsvoering. En voor het voorkomen van betrokkenheid bij financieel-economische criminaliteit. Zoals witwassen en handel met voorwetenschap. DNB verwacht dat de eindverantwoordelijkheid voor de naleving van wet- en regelgeving op dit terrein duidelijker bij het bestuur ligt. En dat beheersmaatregelen sterker verankerd zijn in de organisatie.

Kosten en baten versterking toezicht
Om de toezichtactiviteiten inzichtelijk te maken, stuurt DNB begin januari alle pensioenfondsen een individuele toezichtkalender. Daarin staat welke onderzoeken en/of uitvragen het pensioenfonds in 2018 kan verwachten. DNB wil bijdragen aan de versterking van het toezicht. En DNB wil de kosten voor het toezicht effectief beheersen. In onze optiek is belangrijk dat alle onderzoeken en/of uitvragen bijdragen aan de kwaliteit van de pensioensector. Zodat de fondsen de toegevoegde waarde van het toezicht ervaren. Er leven immers breed zorgen over de nog steeds stijgende kosten voor het toezicht.

Leo Blom, juridisch beleidsadviseur