"Eerlijk zullen we alles delen" beste actuariƫle artikel

zakelijk overleg ronde tafel

Onze collega Arno van Mullekom kreeg op 22 november 2018 de Johan de Witt publicatieprijs voor beste publicatie in het vakblad de Actuaris in de afgelopen jaargang. Hij bedacht een rekentechniek waarmee je de evenwichtige belangenbehartiging bij indexeren, korten en de premiestelling kunt invullen. Hij kreeg de prijs omdat het artikel op een originele en prikkelende manier bijdraagt aan de discussie over een nieuw pensioenstelsel.

Discussie tussen jong en oud oplossen
Er is al 10 jaar discussie over bijvoorbeeld de correcte rekenrente, de hoogte van buffers, de premiedekkingsgraad. Arno van Mullekom: "Toepassing van mijn rekenregels zal de discussie tussen jong en oud beëindigen, omdat de rekenregels zorgen voor een eerlijke verdeling van overschotten of tekorten over alle deelnemers en gepensioneerden in een pensioenfonds."

3 bouwstenen
De methodiek maakt gebruik van begrippen als 'benodigd rendement', 'persoonlijk aandeel in het pensioenvermogen' en sturen op het verschil tussen 'verwacht rendement' en 'benodigd rendement'. Het benodigd rendement is het rendement dat jaarlijks nodig is over het aanwezige pensioenvermogen van het fonds om alle uitkeringen te kunnen verstrekken. Het kapitaal dat toereikend is om voor die deelnemer zijn/haar uitkeringen te kunnen doen gegeven het benodigd rendement op fondsniveau, is het persoonlijk aandeel in het pensioenvermogen. Een 3e bouwsteen in het verwacht rendement. Het pensioenfonds belegt kapitaal op de beurs. Daarmee ga je een verwacht rendement halen.

Verschil tussen verwacht en benodigd rendement verdelen
Vaak is er een verschil tussen verwacht rendement op de beleggingsportefeuille en het benodigd rendement. Als dat verschil aan het einde van het jaar groter is geworden dan hoe het verschil aan het begin van het jaar was, dan ga je indexeren en bij een kleiner verschil ga je korten. Van Mullekom heeft een methodiek bedacht waarmee je schalingsfactoren kunt berekenen om pensioenaanspraken of pensioenrechten van individuele deelnemers aan te passen.

Aanpassen op basis persoonlijke factor
Niet alle deelnemers krijgen dezelfde factor en dus ook niet dezelfde indexatie of korting. En juist dàt is volgens Van Mullekom eerlijk. Gepensioneerden en overige personen met een ingegaan pensioen blijken schalingsfactoren te hebben die dicht bij 1,00 liggen. Hun ingegane pensioen wordt daarmee gering geïndexeerd of gekort. Jongere deelnemers kunnen grotere “schokken” in hun pensioen terug zien.

Geen buffers en direct verdelen
Van Mullekom kiest ervoor positieve of negatieve resultaten direct te verdelen. Er zijn geen buffers en geen herstelplannen. Alleen de deelnemers in het fonds krijgen de korting of indexatie. Gepensioneerden met hun factor dicht bij 1, merken weinig van indexaties of kortingen. Dus zijn uitsmeermechanismen en buffers niet nodig.

Premie moet zorgen voor gelijkblijvende rijkdom
Voor de premiestelling is de basisgedachte dat er in de premie eenzelfde 'rijkdom' moet zijn als die reeds in het fonds aanwezig is. Daar hoort voor de premiestelling dan ook als rekenrente het benodigd rendement bij. Dan is er sprake van evenwichtigheid tussen premiebetalers en niet-premiebetalers. Bij voorkeur is het beleggingsbeleid ingericht op het behalen van een positief rendement (absolute return gedachte). Dat zorgt voor een stabiel pensioenvermogen en dus voor een stabiel benodigd rendement en dus daardoor een stabiele pensioenpremie.

Methode laat FTK los
De methodiek die Arno van Mullekom in zijn artikel omschrijft, laat een aantal zaken los die nu in het FTK geregeld zijn. Bijvoorbeeld het begrip dekkingsgraad, maar ook het werken met buffers en hersteltermijnen. Voordeel daarvan is dat er geen geld “vast” zit in buffers. En dat het fonds niet hoeft te beslissen over bijvoorbeeld uitsmeerduren. Van Mullekom wil hiermee het vraagstuk oplossen wat nou evenwichtig en eerlijk is. De titel zijn van artikel is niet voor niets: "Eerlijk zullen we alles delen."

Lees het hele prijswinnende artikel