Nieuwe rekenregels VPL-pensioenen: premie omhoog of versoberen?

zakelijke bespreking aan tafel

De komende jaren koopt een aantal pensioenfondsen VPL-pensioenen in. De Nederlandsche Bank (DNB) scherpte op de valreep de regels aan. Dit raakt niet alle VPL-regelingen. Maar wel als het fonds inkoopt op basis van een gedempte premie. In dat geval worden VPL-pensioenen fors duurder. Sociale partners staan dan voor een dilemma: er moet of veel geld bij of de VPL-pensioenen moeten omlaag. 

Compensatie voor afschaffing
De overheid schafte per 2005 de fiscale ondersteuning af van VUT, prepensioen en levensloop. Langer doorwerken werd het motto. Compensatie was mogelijk met de VPL-regeling. En wel door extra pensioen over de diensttijd vóór 2006 in te kopen. De financiering daarvan mocht maximaal 15 jaar worden uitgesteld. Deze pensioenaanspraak wordt dan uiterlijk in 2021 (of in 2022) toegekend. De financiering van deze VPL-aanspraken staat los van die van de pensioenregeling.

Spelregels in wet verduidelijkt…
De voorwaarden voor een VPL-regeling zijn in 2004 wettelijk vastgelegd. Eind november 2017 is verduidelijkt wanneer een pensioenfonds VPL-aanspraken uit het vermogen voor de reguliere pensioenverplichtingen kan financieren. Dat kan namelijk alleen als het fonds voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor premiekorting. Deze wijziging paste goed in bestaand beleid van DNB. In de Sectorbrief VPL-regelingen van DNB uit 2012 stond immers al dat pensioenvermogen niet mag worden gebruikt voor financiering van VPL-aanspraken.

… maar door DNB aangescherpt
DNB publiceerde in april 2018 een Q&A over de financiering van VPL-inhaalpensioen. Hierin staan ineens rekenregels voor de inkoop van VPL-inhaalpensioen. Maar die regels staan los van met welke middelen de VPL-regeling gefinancierd wordt. DNB stelt dat inkoop van VPL-aanspraken alleen mag op basis van de actuele marktrente en de actuele dekkingsgraad. Het inkopen moet minimaal ter grootte van de technische voorziening en met een opslag voor het minimaal vereist eigen vermogen. Dit stond niet in de Sectorbrief van 2012. DNB scherpt dus de regels voor financiering van VPL-aanspraken plotseling aan. En dat bijna aan het einde van de financieringsperiode. Inkopen op basis van een gedempte rente mag dus niet meer. VPL-aanspraken worden hierdoor veel duurder voor fondsen die werkten met een gedempte rente. De premie stijgt met zo’n 20% tot 25%.

Zonder opslag voor het minimaal vereist eigen vermogen
Door de inkoop van VPL-aanspraken mag het fondsvermogen niet verwateren. De dekkingsgraad mag dus niet dalen. Dat betekent inkopen ter grootte van de technische voorziening met een opslag op basis van de actuele dekkingsgraad. Dit is vergelijkbaar met collectieve waardeoverdracht. Als de door DNB verlangde opslag voor het minimaal vereist eigen vermogen hoger zou zijn, wordt het reguliere pensioen mede gefinancierd met VPL-middelen. Deze eis van DNB gaat dus te ver. De vergelijking die DNB maakt met inkoop van nettopensioen gaat ook niet op. Daar is een strikte scheiding van de bruto- en nettoregeling vanwege de verschillende fiscale behandeling. Daarom is voorgeschreven dat de inkoop van nettopensioen wordt gebaseerd op minimaal de dekkingsgraad benodigd om te voldoen aan het minimaal vereist eigen vermogen. Dat is niet vereist voor inkoop van VPL-inhaalpensioen.

Groot dilemma
Er zijn sociale partners die een VPL-regeling door hun pensioenfonds laten uitvoeren die nu geconfronteerd worden met verzwaarde financieringslasten. Zij hebben hierdoor onverwacht een groot dilemma. Er zijn verschillende scenario’s denkbaar:

  • naar de rechter stappen om de bestaande financiering te mogen handhaven. De uitkomst is echter onzeker. DNB meent dat zijn standpunt volgt uit de gewijzigde regels.
  • premie omhoog. Dat lijkt echter geen begaanbare weg. Het gaat om een forse premiestijging. En dat voor de laatste 2 of 3 jaar van de 15-jaarsperiode.
  • VPL-aanspraken verlagen. Dit komt het vertrouwen in het pensioenstelsel zeker niet ten goede.

Evenwichtige afweging
Al met al geen gemakkelijke situatie voor de sociale partners en pensioenfondsen die dit treft. Een combinatie van premieverhoging en versobering ligt voor de hand. Wat ons betreft is voor fondsen die tegen een actuele marktrente financieren, ruimte voor inkoop met een dekkingsgraadneutrale opslag in plaats van een opslag voor het minimaal vereist eigen vermogen.

Leo Blom, juridisch beleidsadviseur en Jos Huisman, actuaris