Pensioenreglement biedt betere bescherming dan UPO

stapeltje euromunten

De Tweede Kamer wil dat deelnemers rechten kunnen ontlenen aan het uniform pensioenoverzicht (UPO). Minister Koolmees verkent hiervan de mogelijkheden. Maar het zou betekenen dat je iemand minder of meer pensioen geeft dan waar hij/zij recht op heeft. Minder geven begrijpt niemand. Meer geven benadeelt de andere deelnemers. Daarom vinden wij het een slecht idee. Ook vraagt Kamerlid Omtzigt of een pensioenfonds te veel betaald pensioen mag terugvorderen. Dat is inderdaad het uitgangspunt. Maar er zijn omstandigheden waarin het anders ligt.

Kamer vraagt voor 2e keer om rechten op basis van UPO
Op het UPO staat een indicatie van het pensioen. Deelnemers kunnen er dus geen rechten aan ontlenen. De Kamer verzoekt de regering om die rechtszekerheid wel te geven. Desnoods moet de wet ervoor wijzigen. Het is al de 2e keer dat de Kamer dit vraagt. In de wet staat dat informatie van het pensioenfonds 'correct' moet zijn. Minister Koolmees begrijpt de wens om de positie van deelnemers te verstevigen. Hij onderzoekt of de wet afdoende beschermt. En welke gevolgen er zijn als mensen wel rechten kunnen ontlenen aan informatie van hun pensioenfonds.

Er kan een fout op het UPO staan
Er op vertrouwen dat het UPO klopt, is een goed uitgangspunt. Maar soms is ook duidelijk dat er een fout is gemaakt. Bijvoorbeeld als op het UPO staat dat je een pensioen krijgt van € 100.000,-, terwijl het € 10.000,- moet zijn. Daarom staat er op het UPO een disclaimer. Een fout op het UPO betekent dus niet meteen dat er ergens recht op is.

Te weinig betaald pensioen nabetalen
Het pensioen dat de pensioengerechtigde krijgt, is gebaseerd op het pensioenreglement. Als het pensioen te laag is, dan moet de uitkering omhoog. En het fonds betaalt eventueel te weinig pensioen na. Daar is geen discussie over. Maar als voortaan het UPO bepalend is, dan moet de deelnemer genoegen nemen met een lager bedrag dan waar hij reglementair recht op heeft.

Te veel betaald pensioen terugvorderen
Als het pensioen hoger is dan volgens het pensioenreglement, moet de uitkering omlaag. Het fonds moet te veel betaald pensioen terugvorderen of verrekenen. Dat ligt gevoelig. Dat blijkt ook uit de kritische vragen van Kamerlid Omtzigt. Volgens Koolmees moet het fonds te veel betaald pensioen inderdaad terugvorderen. Anders benadeel je de andere deelnemers. Koolmees vindt dat je rekening moet houden met alle omstandigheden van het geval. Maar hij geeft niet aan wat hij daarmee bedoelt.

Maar niet altijd
Volgens rechtspraak mag een pensioengerechtigde er soms toch van uit gaan dat de informatie juist is. Ook als die later niet correct blijkt te zijn. Dat is afhankelijk van de omstandigheden. Zoals: Kon de pensioengerechtigde begrijpen dat er een fout is gemaakt? Hoeveel tijd is er verstreken tussen het maken van de fout en het herstel? Hoe vaak is de foutieve informatie herhaald? Heeft betrokkene op basis van de foute informatie een niet terug te draaien beslissing genomen? Dat kan het geval zijn als hij op basis van de foute informatie met pensioen is gegaan. Hoe kleiner het verschil met het juiste bedrag, hoe groter de kans dat betrokkene ervan uit mag gaan dat het klopt. Terugvorderen kan dus pas na een individuele afweging van alle relevante omstandigheden.

Terugvorderingsbeleid geeft geen extra zekerheid
Koolmees vindt het verstandig als een pensioenfonds een terugvorderingsbeleid vaststelt. Dat bevat inhoudelijke- en proceswaarborgen. Het is duidelijk dat het fonds in bijzondere omstandigheden te veel betaald pensioen niet terug vordert. Dat komt neer op de in de rechtspraak ontwikkelde normen. Voordeel is dat duidelijk is hoe het pensioenfonds terugvordering benadert. Maar het geeft geen extra houvast. Want alle omstandigheden van het geval wegen mee. En dat is niet van tevoren te doen.

Verkenning duurt nog even
Koolmees betrekt bij de verkenning van de motie de evaluatie van de Wet pensioencommunicatie. Volgens planning wordt die evaluatie de 2e helft van dit jaar afgerond. We moeten dus nog even geduld hebben. We hopen dat Koolmees de huidige rechtspraak respecteert. Die beschermt deelnemers en pensioengerechtigden in bijzondere omstandigheden. En zorgt er ook voor dat ze niet zomaar meer krijgen dan waar ze recht op hebben. Het is wat ons betreft geen goed idee om het UPO afdwingbaar te maken.

Leo Blom, juridisch beleidsadviseur.