Moeten pensioenfondsen bestuurders in centraal register opnemen?

wit gebouw twee zakenlui

De overheid wil witwassen en financieren van terrorisme tegen gaan. Vanaf 2020 is er daarom een centraal register met informatie over mensen die zeggenschap hebben bij rechtspersonen. Dit heet het UBO-register. Moeten pensioenfondsen informatie in dit register zetten? Wij vinden van niet. De wet die dit regelt, geldt namelijk niet voor pensioenfondsen. Bovendien kunnen bestuurders via het pensioenfonds niet witwassen of terrorisme financieren. Pensioenfondsbestuurders opnemen in het register heeft daarom geen meerwaarde. Wat moet je als pensioenfondsbestuurder weten over het register?

De Wwft geldt voor financiële ondernemingen en aangewezen beroepsbeoefenaren
Vanuit Europa is voor lidstaten verplicht om een centraal register in het leven te roepen. Daarin staat informatie over uiteindelijk belanghebbenden van vennootschappen en andere juridische entiteiten. In het Engels heten die mensen ultimate beneficial owners ofwel UBO’s. Hiervoor wordt de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) gewijzigd. De Wwft is gericht op het voorkomen van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en het financieren van terrorisme. De Wwft geldt voor financiële ondernemingen zoals banken, verzekeraars en vermogensbeheerders. Maar ook voor aangewezen rechtspersonen of vennootschappen die handelen in het kader van hun beroepsactiviteiten. Pensioenfondsen zijn niet aangewezen.

De Wwft geldt niet voor pensioenfondsen, maar Implementatiewet wel voor stichtingen
Moeten ook pensioenfondsen één of twee bestuurders als UBO registreren in het UBO-register? De Wwft geldt niet voor pensioenfondsen. Zo bezien geldt de verplichting om een UBO te registreren niet voor pensioenfondsen. Maar verwarrend is dat de Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden zich richt op vrijwel alle in Nederland opgerichte vennootschappen en andere juridische entiteiten. Daar vallen ook stichtingen onder. De meeste pensioenfondsen hebben de rechtsvorm van de stichting. Moeten zij dan toch informatie over UBO’s laten registreren? Wij hopen dat de internetconsultatie over het Implementatiebesluit UBO-register duidelijk maakt dat de registratieplicht niet geldt voor pensioenfondsen.

Niemand heeft ten minste 25% stemmen, er zijn dus geen UBO’s
En ook al zou de registratieplicht wel gelden voor pensioenfondsen, dan is deze praktisch niet uitvoerbaar. Want in de Wwft is ‘uiteindelijk belanghebbende’ (UBO) de natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een vennootschap of andere juridische entiteit. Bij een stichting zijn dat de natuurlijke personen die direct of indirect meer dan 25% van de stemmen bij een besluit tot wijziging van de statuten kunnen uitoefenen. Bij pensioenfondsen zijn er echter geen personen met een zeggenschap van ten minste 25% van de stemmen. Bij pensioenfondsen zijn er dus geen UBO’s.

Ook pseudo-UBO’s hebben geen meerwaarde
Als er op grond van aandelen, stemrecht of eigendom geen UBO te achterhalen is, kan een bestuurder worden genoteerd als ‘pseudo-UBO’. Hierdoor kan iedere rechtspersoon een UBO registreren. Er zijn pensioenfondsen die overwegen om één of twee bestuurders als pseudo-UBO aan te wijzen en op te nemen in het UBO-register. Volgens ons is dat geen goed idee. Deze pseudo-UBO’s hebben immers geen economisch belang in het pensioenfonds. Zij kunnen dus niet via het pensioenfonds geld witwassen of terrorisme financieren.

Onderzoek door vermogensbeheerder
Vermogensbeheerders zijn op grond van de Wwft verplicht bij hun klanten cliëntenonderzoek te doen. Pensioenfondsen worden langs deze weg dus al getoetst op eventueel witwassen of financiering van terrorisme. Dit onderzoek naar bestuurders kan beperkt zijn. Bij pensioenfondsen is het risico op witwassen of financiering van terrorisme namelijk zeer klein. Zeker aangezien De Nederlandsche Bank pensioenfondsbestuurders toetst op geschiktheid én betrouwbaarheid. De toets op betrouwbaarheid vindt plaats met een uitgebreid antecedentenonderzoek.

Graag bevestiging dat pensioenfondsen niet onder de registratieplicht vallen
Pensioenfondsbestuurders registreren als (pseudo) UBO heeft geen enkele meerwaarde. Wel leidt dit tot extra kosten. Zoals gezegd zien wij graag bevestiging van de uitleg dat pensioenfondsen niet onder de registratieplicht voor UBO’s vallen. Wij verwachten dat de internetconsultatie dat duidelijk maakt.

Leo Blom, juridisch beleidsadviseur