Blog: Klimaatverandering, wasabi en de levensverwachting

digitale ouderen buiten

De zomer van 2019 breekt temperatuurrecords die al 75 jaar stonden. Nooit eerder kwam de temperatuur boven de 40 graden. Het hitteplan waarschuwt voor gezondheidsrisico’s en zelfs voor overlijden. Ook in 2018 was het extreem droog en warm. Klimaatverandering brengt in de toekomst mogelijk meer extreme weersomstandigheden en een hogere gemiddelde temperatuur. Wat betekent dit voor de levensverwachting?

Klimaat gaat verder dan beleggen
In Nederland is er steeds meer aandacht voor het klimaat. Op 10 juli verbonden 50 financiële instellingen, waaronder de Pensioenfederatie en Achmea, zich aan de klimaatdoelen van het kabinet. Ook bij pensioenfondsen speelt dus in toenemende mate de vraag naar de impact van klimaatrisico’s. De focus ligt daarbij tot nu toe met name op de beleggingen. Maar de nieuwsberichten sterken het vermoeden dat klimaatrisico’s ook impact kunnen hebben op de levensverwachting.

TRPA1 gen activeren
Bij extreme warmte is er vaak de meeste aandacht voor gezondheidsrisico’s en sterfte. Maar in historische data zien we juist bij extreme kou hogere sterftecijfers. Alhoewel de impact van seizoenen op sterfte tegenwoordig wel veel kleiner is dan in bijvoorbeeld het jaar 1900. Of door koude temperaturen in het algemeen de levensverwachting afneemt, is echter zeer de vraag. Onderzoeken laten zien dat wormen en zoogdieren door blootstelling aan kou juist langer leven. Kou zou namelijk het gen TRPA1 activeren. Ook Japanse wasabi kan ditzelfde gen activeren.

17 graden is optimaal
Naast kou kan een hogere temperatuur potentieel ook gunstig zijn. Er blijkt zelfs sprake te zijn van een zogenaamde ‘optimale’ gemiddelde temperatuur waarbij de sterfte het laagst is. In Nederland ligt die temperatuur rond de 17 graden. Voor ouderen ligt de ideale temperatuur 2 tot 3 graden hoger.

Klimaat weegt mee in overlevingstafels
Er zijn dus vele onderzoeken met plussen en minnen voor de levensverwachting. En er spelen hierin natuurlijk vele factoren. Een voorspelling lijkt dus moeilijk. De nieuwste overlevingstafel van het Actuarieel Genootschap gaat uit van recente cijfers. Klimaatverandering is hierin niet expliciet meegenomen, maar de klimaatverandering tot nog toe zit al wel impliciet in de gebruikte historische data.

Tip: geniet en eet meer wasabi
Mijn persoonlijk langleven advies van de dag is: wat meer genieten van de gemiddeld wat koelere dagen in Nederland, nu ze er nog regelmatig zijn. En bij de volgende sushi toch wat extra wasabi. Want toeval of niet… Japanse vrouwen hebben wereldwijd de hoogste levensverwachting.

Agnes Joseph, actuaris