In pensioenakkoord ook afspraken over langer gezond doorwerken

oudere man leest boek

Het pensioenakkoord is veel breder dan alleen de nieuwe pensioencontracten. Het gaat ook over gezond doorwerken tot de AOW-leeftijd. En over eerder stoppen als dat niet lukt. Partijen hebben stevige ambities. Het is maatschappelijk nodig die waar te maken. Zodat mensen die nu door een zwaar beroep ‘versleten’ zijn op tijd kunnen stoppen met werken. En in de toekomst iedereen gezond kan doorwerken tot de AOW-leeftijd. Daarvoor moet duurzame inzetbaarheid een thema worden op cao-tafels. En een gespreksonderwerp op de werkvloer.

Afspraken om gezond de AOW te halen
De vergrijzing en de stijgende levensverwachting maken langer doorwerken nodig. Dit om AOW en pensioen betaalbaar te houden. Bovendien kunnen we ouderen niet missen op de arbeidsmarkt. Maar sommige ouderen zijn niet in staat om gezond door te werken tot aan hun pensioen. Volgens partijen bij het pensioenakkoord komt dat door de snelle stijging van de AOW-leeftijd. En doordat er in het verleden niet altijd voldoende aandacht was voor duurzame inzetbaarheid. Kabinet en sociale partners maakten daarom afspraken om te bereiken dat werkenden in Nederland gezond hun pensioen halen. Als dat succesvol is, dalen voor pensioenfondsen de kosten voor premievrijstelling. Positief voor de slagingskansen van langer doorwerken is dat veel zelfstandigen al langer doorwerken dan werknemers. Dat blijkt uit onderzoek.

Partijen maken onderscheid tussen korte en lange termijn
Van de werkenden die vlak voor hun pensioen zitten, hebben sommigen moeite om gezond de eindstreep te halen. De maatregelen op korte termijn helpen hen met eerder stoppen. Volgende generaties werkenden moeten gezond kunnen doorwerken tot aan hun pensioen. De maatregelen op lange termijn moeten het voor iedereen haalbaar maken om gezond de pensioendatum te halen.

Korte termijn: lagere AOW-leeftijd, soepeler regels eerder stoppen én langer doorwerken
Kabinet én sociale partners moeten aan de slag om eerder stoppen mogelijk te maken. Ze maakten op 3 gebieden daarvoor afspraken:

  • Het kabinet laat de AOW-leeftijd minder snel stijgen. Die blijft in 2020 en 2021 staan op 66 jaar en 4 maanden en stijgt in 2022 en 2023 met 3 maanden. En komt in 2024 op 67 jaar (dit was in 2021). De wetswijziging is definitief. Pensioenfondsen kunnen er mee aan de slag.
  • Het kabinet versoepelt de fiscale boete bij eerder stoppen van 2021 tot en met 2025. Hierdoor kunnen werkgevers tijdelijk uittredingsregelingen financieren. Daarmee kunnen werknemers met een zwaar beroep drie jaar voor de AOW-leeftijd stoppen met werken.
  • Sociale partners kunnen cao-afspraken maken over het ondersteunen van langer doorwerken. Denk aan om- en bijscholing, loopbaanbegeleiding en deeltijdpensioen. Pensioenfondsen faciliteren deeltijdpensioen al. Het kabinet stelt van 2021 tot en met 2024 een budget beschikbaar. Bijvoorbeeld om duurzame inzetbaarheid te stimuleren. Of om van knelpunten bij uittredingsregelingen op te lossen.

 

Lange termijn: beleid voor gezond doorwerken
Structureel krijgen werknemers meer keuzes over wanneer zij stoppen met werken. Maar ook wordt het gemakkelijker om langer door te werken.

  • Het kabinet stelt structureel een budget beschikbaar voor beleid gericht op gezond doorwerken tot het pensioen. Sociale partners gaan ermee aan de slag.
  • Vanaf 2025 stijgen de AOW- en pensioenrichtleeftijd minder snel bij een stijging van de levensverwachting. Per jaar toegenomen levensverwachting stijgt de AOW-leeftijd met 8 maanden (dat is nu 1 jaar). De verhoging van de pensioenrichtleeftijd verandert ook.
  • Het kabinet komt met extra fiscale ruimte om verlof op te sparen voor vervroegd uittreden.
  • Sociale partners en kabinet onderzoeken of het mogelijk is om de AOW te laten ingaan na bijvoorbeeld 45 dienstjaren. Dit is goed nieuws voor mensen met een zwaar beroep. Vaak beginnen zij al op jonge leeftijd met werken. Aandachtspunten zijn de uitvoerbaarheid en het behoud van de AOW als stabiele basis van het pensioenstelsel. Als knelpunt bij uitvoerbaarheid zien wij dat het arbeidsverleden pas vanaf 2005 wordt bijgehouden.

 

Ook arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen
Afgesproken in het pensioenakkoord is dat er een wettelijk verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor zelfstandigen. Probleem is dat veel zelfstandigen nu geen arbeidsongeschiktheidsverzekering kunnen betalen. Vandaar dat sociale partners en zelfstandigenorganisaties werken aan een voorstel dat betaalbaar is.

Inhaalslag: aandacht voor gezond doorwerken
Kabinet en sociale partners hebben stevige ambities. Wij zien dit voor een aantal werkgevers als een inhaalslag. Namelijk als er onvoldoende aandacht was voor duurzame inzetbaarheid. Terwijl de AOW-leeftijd bleef stijgen. Kunnen mensen met een zwaar beroep die de AOW-leeftijd niet gezond halen, op tijd stoppen met werken? En kan in de toekomst inderdaad iedereen gezond doorwerken tot de AOW-leeftijd? Daarvoor is nodig dat gezond werken meer aandacht krijgt. Zowel op cao-tafels als in gesprekken op de werkvloer. Zodat werknemers gezond, met plezier en productief kunnen werken tot het moment van uittreden.

Door Leo Blom, juridisch beleidsadviseur