Data en pensioenuitvoering: IT of advies

Vrouw donker en man baard met laptop

Er is een overvloed aan data. En de ontwikkelingen op het gebied van informatietechnologie gaan heel snel. Wat betekent dat voor onze sector? Koen Vaassen, manager Productadvies en Pensioeninnovatie deed mee aan een Netspar projectgroep naar het effect van datascience op de pensioensector. De projectgroep keek daarbij naar de middellange termijn: 2025 tot 2030. Koen: “Uit ons onderzoek wordt duidelijk wat de belangrijkste keuze is voor een uitvoeringsorganisatie: focus je op IT of op advies”

Netspar richt zich op de brede pensioenmarkt. Veel aspecten van het onderzoek van deze projectgroep hebben te maken met de praktijk bij uitvoeringsorganisaties en verzekeraars.

Hebben van data is 1, gebruiken is 2…
De Netspar-projectgroep ziet 4 relevante ontwikkelingen. Ten eerste deep learning. Data is steeds ruimer beschikbaar en kan snel verwerkt worden. Ingrijpend, want we kunnen bijvoorbeeld iemands persoonlijke levensverwachting steeds nauwkeuriger voorspellen. De projectgroep ziet daarvan steeds meer concrete toepassingen. Ten tweede het robo-advies. Pensioendeelnemers hebben steeds hogere verwachtingen van de dienstverlening. Het derde aspect is ethisch datagebruik. Consumenten zijn zich daar steeds meer van bewust. Tot slot zien we dat de wet- en regelgeving de snelle technologische ontwikkelingen niet volledig kan bijbenen.

4 scenario's
De horizon van het onderzoek loopt tot 2030, dus 10 jaar verder in de toekomst. In de projectgroep kwam ook de discussie over de ontwikkelingen tot die tijd ter sprake. Maar over de toekomst van het pensioencontract doet de projectgroep geen voorspellingen. Wel ontwikkelden ze 4 mogelijke toekomstige marktordeningen. Hoe zien die er uit? En wat is de rol van datascience?

  • Scenario 1: Meer keuzevrijheid met enkele dominante aanbieders
    Hier staat persoonlijke bediening centraal, cross-sell van producten en schaalvoordelen. Enkele partijen beheersen de markt. Datascience bepaalt welke partij het meest succesvol is in de persoonlijke bediening.
  • Scenario 2: Meer keuzevrijheid met diverse kleine aanbieders
    De taakafbakening vervaagt. Meerdere kleinere aanbieders kiezen elk een specifiek stuk van de markt. Zij pakken kansen op de retailmarkt en op cross-sell. We verwachten strenge regulering. Bij een grote diversiteit aan spelers zijn er namelijk mogelijk 'cowboy-producten' op de markt. Datascience speelt een grote rol bij het uitsluiten van slechte verzekeringsrisico's.
  • Scenario 3: Stelsel als nu met enkele dominante aanbieders
    Het is business as usual. Hier gaat het om de doorontwikkeling van de Straight Through Processing en een verbeterde prijs van de dienstverlening aan pensioenfondsen. De rol van datascience is vooral gericht op robotisering van klantprocessen: goedkopere administratie en customer analytics. Het draait om communicatie.
  • Scenario 4: Stelsel als nu, maar met meerdere kleine aanbieders
    Er komen nieuwe toetreders vanuit bijvoorbeeld IT zonder pensioenachtergrond. Zij gebruiken datascience voor optimalisatie. Dit kan een race-to-the-bottom opleveren met nagenoeg gratis administratie. Dat betekent dat uitvoeringsorganisaties nieuwe verdienmodellen moeten ontwikkelen. Datascience bepaalt de bediening van deelnemers en beoordeling van verzekeringsrisico's.

Twee (uiterste) strategieën
Hoe moet een uitvoeringsorganisatie hierop reageren? We beschrijven de twee uiterste strategieën – specialist pensioenadministratie versus financieel adviseur.

  • Strategie 1: De uitvoeringsorganisatie als productaanbieder/IT-bedrijf
    Hier draait het om specialisatie op de pensioenadministratie. Gevolg: een grotere afstand tot de deelnemer. Concurrentie vindt plaats op de kwaliteit en/of het onderscheidend vermogen van het product, maar veelal ook op prijs. Daarbij blijven schaalvoordelen van groot belang. Tegenover het vertrouwen in de administratie staat het ontbreken van een expertiserol op inhoud.
  • Strategie 2: De uitvoeringsorganisatie als financieel adviseur
    In deze strategie benadert de uitvoeringsorganisatie de deelnemer met een betrouwbaar advies. Het gaat om een brede financiële planning. De uitvoering ervan wordt overgelaten aan de specialisten van de uitvoeringsorganisatie. Kortom: de uitvoeringsorganisatie als consultant.

Volger of voorloper
De uitvoeringsorganisaties van pensioenfondsen staan voor keuzes: Welke rol wil je spelen in al deze ontwikkelingen? Is dat er een van volger of van voorloper? Wil je initiator, maker of gebruiker zijn? De projectgroep stelt vast dat de huidige discussie over het contract een storm in een glas water is vergeleken met wat via datascience op ons afkomt. Daarom moeten we hoe dan ook als sector in actie komen.

Nu nadenken over ethische aspecten
Ook de ethische aspecten van datascience verdienen aandacht. Zo kan face- en voice-recognition heel waardevol zijn in het contact met deelnemers. Maar ook uitgaan van onwenselijke vooroordelen. De voorspelbaarheid van de individuele levensverwachting noemden we al even. De mogelijkheden op dit gebied zijn veelbelovend, maar waar eindigt de datascience en begint de menselijke maat? Ook hierover moeten we ons als sector uitspreken. En liefst voordat al deze toepassingen zijn ingevoerd.

U kunt het rapport: 'Veranderende rol pensioenuitvoerders als gevolg van datascience' als pdf downloaden vanaf de Netspar-site.

Lees meer over technologie en innovatie binnen Achmea Pensioenservices.