Toezicht door het pensioenfonds hele klus

man en vrouw digitaal en koffie

Pensioenfondsen moeten instaan voor de geschiktheid en betrouwbaarheid van alle personen die sleutelfuncties vervullen. En van de leden van de visitatiecommissie. Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) paste de beleidsregel hiervoor aan. De beleidsregel stelt voor sleutelfunctievervullers dezelfde ruime geschiktheidseisen als voor bestuurders. Maar leden van de visitatiecommissie en sleutelfunctievervullers zijn geen medebeleidsbepaler. In de wet staat daarom alleen dat zij geschikt en betrouwbaar moeten zijn. Hoe toetst uw fonds dat? En wat is de rol van DNB?

Onverplichte DNB-toets nu ook in Beleidsregel
In de Beleidsregel Geschiktheid 2012 verduidelijkt DNB wat ze verstaan onder “geschiktheid”. En welke beleidsbepalers worden getoetst. Tot nu toe ging het om personen die DNB moet toetsen. Zoals bestuurders en leden van de raad van toezicht. Nu ook om personen die DNB kan toetsen. Zoals sleutelfunctievervullers en leden van de visitatiecommissie. Deze wijziging geldt vanaf 15 januari 2020. De achtergrond is niet nieuw. Dat DNB deze personen kan toetsen staat namelijk al in de wet.

Niet allemaal hetzelfde brede toetsingskader
Wat wel knelt is dat de beleidsregel voor sleutelfunctievervullers dezelfde ruime geschiktheidseisen stelt als voor bestuurders. Volgens de wet gaat het bij geschiktheid van sleutelfunctievervullers om kwalificaties, kennis en ervaring om de functie goed te vervullen. Bestuurders moeten bovendien verschillende competenties hebben. Je kunt dus niet iedereen over dezelfde brede kam scheren.

De bal ligt vooral bij het bestuur
De wet eist dat (mede)beleidsbepalers geschikt en betrouwbaar zijn. Bestuurders zijn beleidsbepaler. Het bestuur legt de geschiktheidseisen per (kandidaat)bestuurder vast in een profielschets. Leden van de raad van toezicht en het belanghebbendenorgaan zijn medebeleidsbepaler. Deze organen stellen zelf profielschetsen op voor de geschiktheidseisen. Ze gebruiken de profielschetsen bij de selectie. Als het fonds de kandidaten geschikt vindt, toetst DNB hen op geschiktheid en betrouwbaarheid vóór hun benoeming. Het pensioenfonds hoeft dus zelf niet te toetsen op betrouwbaarheid. Dat is maar goed ook want het fonds is daar niet voor toegerust.

Nu ligt daar een grotere bal
Leden van de visitatiecommissie en sleutelfunctievervullers zijn geen medebeleidsbepaler. Maar de wet eist ook van hen dat zij geschikt en betrouwbaar zijn. Bij sleutelfuncties gaat het niet alleen om de personen die eindverantwoordelijk zijn voor de sleutelfunctie (sleutelfunctiehouders). Als zij in het bestuur zitten geldt dezelfde toets als voor andere bestuurders. Het gaat ook om andere personen die betrokken zijn bij het vervullen van de sleutelfunctie (sleutelfunctievervullers). Het wordt helemaal ingewikkeld als deze personen werken bij een uitbestedingspartner.

Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor het toetsen van de geschiktheid en betrouwbaarheid van sleutelfunctiehouders én sleutelfunctievervullers. Kan het dat wel waarmaken? Het toetsen van geschiktheid is te doen. Dat kan ook hier via profielschetsen. Bij uitbesteding kan het fonds over de geschiktheid afspraken maken met de uitbestedingspartner. Een pensioenfonds kan echter moeilijk de betrouwbaarheid vaststellen.

Je kunt soms de bal bij DNB leggen
Gelukkig is geregeld dat DNB sleutelfunctiehouders vóór hun benoeming toetst op betrouwbaarheid. Dan hoeft het pensioenfonds dat niet te doen. Dit geldt echter niet voor sleutelfunctievervullers en leden van de visitatiecommissie. Toch moet het fonds instaan voor hun betrouwbaarheid. Het fonds kan een Verklaring omtrent het Gedrag (VOG) vragen. Bij een VOG wordt op basis van het justitiële verleden beoordeeld of het gedrag in het verleden van de persoon geen bezwaar vormt voor het vervullen van een specifieke taak of functie. Dat gaat minder ver dan een toetsing door DNB. Die kijkt namelijk vooral naar antecedenten, zoals een strafrechtelijke veroordeling, financiële problemen of een arbeidsconflict.

Toetsen goed, maar langs welke meetlat?
Dat DNB sleutelfunctiehouders toetst vóór hun benoeming vinden wij goed. Lastig is dat DNB dezelfde eisen aan hen stelt als aan (mede)beleidsbepalers. Vreemd want er is een verschillende verantwoordelijkheid. Verder moet het fonds instaan voor de betrouwbaarheid van sleutelfunctievervullers en van leden van de visitatiecommissie. Daar zal het fonds zelf invulling aan moeten geven. Dat kan door een Verklaring omtrent het Gedrag (VOG) te vragen.

Auteur: Leo Blom, juridisch beleidsadviseur