Invaren of niet dat is de vraag

papier sorteren

In het nieuwe pensioenstelsel zijn er alleen premieregelingen. Afgesproken is om standaard in te varen. Het besluit daarover ligt bij sociale partners. Minister Koolmees denkt dat gesloten fondsen zonder werkgever toch kunnen invaren. Maar hoe werkt dat dan? Stuit invaren op problemen? Dan lijkt de ‘ingroeivariant’ mogelijk. Nadeel is dat fondsen dan pas later kunnen compenseren voor inflatie. Deze details kwamen naar voren in het Kamerdebat van 14 juli en de antwoorden op Kamervragen.

Gesloten regelingen kunnen invaren….
Afgesproken is oude en nieuwe pensioenen zoveel mogelijk bij elkaar te houden. Bestaande aanspraken worden omgezet in persoonlijke vermogens. Invaren is de standaard, tenzij dit de deelnemers onevenredig benadeelt. Maar kan invaren ook bij gesloten pensioenfondsen? Die kennen geen werkgever. En geen nieuwe regeling waar bestaande aanspraken in kunnen worden gevaren. De Tweede Kamer stelde hier vragen over. Minister Koolmees legt in zijn antwoorden de bal bij sociale partners. Gesloten pensioenfondsen kunnen er volgens hem in beginsel voor kiezen om de aanspraken om te zetten naar een nieuw pensioencontract.

… of niet?
Volgens minister Koolmees kan invaren onevenredig ongunstig uitpakken. Dan is invaren geen optie. Wij zien echter een groter probleem. Invaren betekent dat de rechten worden gewijzigd. Zonder besluit van de werkgever is dat niet mogelijk. Bij gesloten fondsen is er vaak geen werkgever meer. Wij zijn van mening dat het bestuur van het gesloten pensioenfonds de afweging om in te varen moet kunnen maken. Met medezeggenschap van het verantwoordingsorgaan of belanghebbendenorgaan. Het zou goed zijn om dat in de wet te verduidelijken.

… maar waar naar toe?
Invaren van een gesloten regeling in het nieuwe pensioencontract lijkt ons niet realistisch. Het nieuwe contract kent immers een verplichte solidariteitsreserve die het mogelijk moet maken om risico’s te delen tussen generaties. Bij gesloten regelingen zijn er echter geen nieuwe generaties om risico’s mee te delen. Invaren van een gesloten fonds in een verbeterde premieregeling is volgens ons wel mogelijk.

En de ingroeivariant lijkt mogelijk
De ingroeivariant is een alternatief voor invaren van de aanspraken uit een uitkeringsregeling. Nieuwe opbouw vindt dan plaats in een verbeterde premieregeling. Maar bestaande opbouw blijft vallen onder het FTK. Op de pensioendatum worden uitkeringen ingekocht in het FTK-collectief. Naast de persoonlijke pensioenvermogens heb je uiteindelijk alleen een uitkeringsfase onder FTK-regels. De ingroeivariant voorkomt discussie over invaren en compensatie. Maar het blijft verplicht een grote buffer op te bouwen. Daardoor duurt het langer voor geïndexeerd kan worden. De hoofdlijnennotitie geeft niet aan of een pensioenfonds de ingroeivariant kan uitvoeren. Dat lijkt mogelijk als een fonds vaste uitkeringen kan blijven aanbieden.

Vaste uitkeringen blijven mogelijk
Minister Koolmees bevestigde in het Kamerdebat dat het voor pensioenfondsen mogelijk blijft om een vaste uitkering aan te bieden op basis van FTK-regels. Een pensioenfonds kan bij de verbeterde premieregeling dus een vaste uitkering aanbieden als dat bij de populatie past. Dat wordt waarschijnlijk een uitzondering. Een variabele uitkering is naar verwachting gunstiger dan een vaste uitkering. In de uitwerking van het pensioenakkoord is afgesproken dat sociale partners kunnen bepalen dat een variabele uitkering de standaard wordt. Een fonds keert dan een variabele uitkering uit als de deelnemer geen keuze maakt binnen een bepaalde termijn. Dit geldt al als de financiële resultaten collectief worden gedeeld.

Bij niet-invaren en vaste uitkering geldt FTK
Bij invaren zet je oude rechten om naar de nieuwe pensioenregeling. Dat heeft als voordeel administratieve eenvoud. En je bent van de regels van het FTK af. Dus geen hoge buffers en ook niet lang wachten met het verhogen van pensioen. Maar de nieuwe regeling heeft geen aanspraken meer, dat is wennen voor deelnemers.

Leo Blom juridisch beleidsadviseur