Ons risicobereidheidsonderzoek toegepast

jongedame buiten fietsenstalling

Pensioenfonds Rail & OV onderzocht met een risicobereidheidsonderzoek gebaseerd op de Pension Builder* van Achmea Pensioenservices en IG&H de hoeveelheid beleggingsrisico die deelnemers willen en kunnen nemen. Achmea Pensioenservices en IG&H ontwikkelden deze methode samen met Netspar op basis van de nieuwste inzichten uit wetenschap en praktijk. Het bestuur van Rail & OV woog de uitkomsten van het onderzoek mee bij besluitvorming over het strategisch beleggingsbeleid in het kader van de ALM-studie. Aanvullend is de mening van deelnemers gevraagd over maatschappelijk verantwoord beleggen (MVB). De resultaten hiervan zijn input voor de herijking van het MVB-beleid van het fonds.

Jongeren willen meer risico nemen dan ouderen
In het risicobereidheidsonderzoek bediende de deelnemer een schuif. Elke schuifstand stond voor een bepaalde hoeveelheid beleggingsrisico, variërend van 0% tot 100%. Een percentage beleggingsrisico staat hier voor een percentage aandelen in combinatie met hetzelfde percentage openstaand renterisico. De deelnemer zag per schuifstand direct een verdeling van mogelijke pensioenuitkomsten en kreeg zo inzicht in de relatie tussen risico en rendement. De deelnemer werd gevraagd om een voorkeursschuifstand te kiezen. Hiermee gaf de deelnemer zijn / haar risicobereidheid aan.

Pension builder

*Gebaseerd op Netspar Design Paper 49 - January 2016 Interactive pension communication and decision making

Figuur 1: Informatie die de deelnemer ziet bij het draaien aan de schuif.

Wat blijkt bij Rail & OV?
De mediane deelnemer kiest voor 50% beleggingsrisico. Maar de spreiding rondom de mediaan is groot. Jongeren kiezen doorgaans voor meer risico en gepensioneerden voor minder risico. Ook blijkt dat 13% van de deelnemers denkt geen tegenvallers in zijn / haar pensioen op te kunnen vangen. Onder gepensioneerden is dit percentage 29%.

gekozen risicobereidheid

Figuur 2: Uitkomsten van het deelnemersonderzoek voor jongeren (oranje), de totale populatie (blauw) en ouderen (grijs).

De risicobereidheid van deelnemers is meegewogen bij de bestuurlijke afweging over het risiconiveau van de beleggingsmix
Bij het nemen van een besluit over het risiconiveau van het strategisch beleggingsbeleid spelen verschillende overwegingen een rol. Denk bijvoorbeeld aan de kwetsbaarheid van pensioenen voor negatieve scenario’s (kortingen), het behoud van koopkracht (indexatie), de pensioenopbouw van actieven, evenwichtigheid en uitlegbaarheid. Om te komen tot een besluit heeft het bestuur deze aspecten zorgvuldig (tegen elkaar) afgewogen.

Het risicobereidheidsonderzoek heeft geleid tot aanvullende informatie die van belang is bij de besluitvorming over het strategisch beleggingsbeleid. Het onderzoek heeft laten zien in welke mate ouderen en jongeren anders aankijken tegen hun belangen. Hiermee heeft het onderzoek geleid tot begrenzing van de ruimte die het bestuur heeft bij het bepalen van het risiconiveau van het beleggingsbeleid. Het bestuur heeft dit, aanvullend op de eerder genoemde invalshoeken, meegenomen bij de besluitvorming.

De opgedane ervaring rondom het meten van risicobereidheid is waardevol bij de overstap naar een nieuw pensioencontract
Het pensioenakkoord biedt de mogelijkheid om bij het inrichten van het beleggingsbeleid maatwerk te leveren voor verschillende groepen deelnemers. Dit beleggingsbeleid dient wel aan te sluiten bij de risicohoudingen van de verschillende leeftijdsgroepen. De ervaring die Rail & OV heeft opgedaan met het afgelopen risicobereidheidsonderzoek is waardevol voor het vaststellen van de risicohouding van leeftijdsgroepen in het kader van het nieuwe contract. Een risicobereidheidsonderzoek gebaseerd op de Pension Builder is een instrument dat hiertoe kan worden ingezet.

Deelnemers willen dat Rail & OV maatschappelijk verantwoord belegt
Pensioenfonds Rail & OV herijkt ook haar beleid voor maatschappelijk verantwoord beleggen. Het pensioenfonds wil daarbij rekening houden met de mening van de deelnemers. Met aanvullende vragen in het deelnemersonderzoek onderzocht het fonds hoe de deelnemers het zien. Ongeveer twee op de drie deelnemers zijn ervan overtuigd dat Rail & OV met maatschappelijk verantwoord beleggen bijdraagt aan een betere wereld voor mens en milieu. Vier op de vijf deelnemers willen dat Rail & OV maatschappelijk verantwoord belegt, mits dit niet (te veel) ten koste gaat van de verwachte pensioenuitkering.

Op dit moment belegt Rail & OV niet in tabak, controversiële wapens en steenkool. Een meerderheid van alle deelnemers wil ook bedrijven uitsluiten die bijdragen aan schending van mensenrechten en/of uitbuiting van mensen, bedrijven die grote milieuschade veroorzaken en bedrijven die actief zijn in handwapens, de bont-, gok- en seksindustrie. De thema’s die deelnemers het meest belangrijk vinden binnen maatschappelijk verantwoord beleggen zijn welzijn, klimaat en milieu.

PensioenPro schreef ook een artikel over ons risicobereidheidsonderzoek toegepast in de praktijk. Lees het artikel uit de PensioenPro (inloggegevens van PensioenPro vereist).

Auteurs: Agnes Joseph, Actuaris Achmea Pensioenservices, Ludo Nagel, Beleggingsstrateeg SPF Beheer (namens Pensioenfonds Rail & OV) en Paul Geurtsen, Managing Consultant IG&H.

Lees meer over risicobereidheid