Van correcte pensioenen naar correct invaren

vrouw met laptop op witte bank

We staan aan de vooravond van de overstap naar een nieuw pensioenstelsel. Standaard worden de opgebouwde pensioenen ingevaren in een nieuwe pensioenregeling. De bedoeling is dat het verwachte huidige pensioen na invaren gelijk blijft. Maar wat te doen als later blijkt dat een ingevaren pensioen niet correct was? Hoe komt dat? Was dat te voorkomen? En mag je herzien? Het gaat wellicht om uitzonderingen. Maar dit probleem kan bij alle pensioenfondsen spelen.

Theorie: 100% correcte pensioenadministratie
Als je werkt, krijg je salaris. Het salaris waar je recht op hebt. Als je met pensioen gaat, krijg je het pensioen waar je recht op hebt. In het pensioenreglement staat waar je recht op hebt. Vanzelfsprekend moet hiervoor de pensioenadministratie op orde zijn. Op basis daarvan kan het pensioenfonds correcte pensioeninformatie verstrekken. En kan het correcte pensioenuitkeringen uitbetalen. De wet verlangt dat de informatie die de pensioenuitvoerder verstrekt correct is. Een deelnemer mag verwachten dat de informatie en de bedragen op het UPO correct zijn.

Praktijk: 100% foutloos is een illusie
4 elementen zijn in de praktijk van invloed op de betrouwbaarheid van de administratie:

  • complexe pensioenregelingen
  • complexe wetswijzigingen
  • incorrecte gegevensverstrekking, en
  • wijzigingen met terugwerkende kracht.

Complexe pensioenregelingen ontstaan bijvoorbeeld door overgangsregelingen en uitzonderingsbepalingen. Maar ook wetswijzigingen zijn soms complex. Een actueel voorbeeld daarvan is het voorstel dat gepensioneerden bij pensioeningang het opnemen van een bedrag ineens uit kunnen stellen. Gelukkig hield de Eerste Kamer dit tegen. Het is in alle gevallen van cruciaal belang dat pensioenfondsen gegevens juist en op tijd ontvangen. Het komt voor dat een pensioenfonds wijzigingen met terugwerkende kracht doorvoert. Bijvoorbeeld omdat de werkgever niet altijd actueel is. Maar vaker omdat mutaties bij arbeidsongeschikte deelnemers vaak met terugwerkende kracht worden ontvangen. Ook dit maakt de administratie en communicatie foutgevoelig.

Overstap: kans voor verbetering
Minister Koolmees ziet de overstap naar een nieuw pensioenstelsel als een kans om de pensioenadministraties zo nodig op orde te brengen. Zo is het de bedoeling dat alle bestaande overgangsregelingen worden ingevaren. Wij denken dat het beter is om voor die tijd te beoordelen of overgangsregelingen weg kunnen.

UPO: mag je daarop afgaan?
Deelnemers willen rechtszekerheid. Dat bereik je als deelnemers mogen afgaan op de bedragen op het UPO. Dat is niet wenselijk. Want als de administratie niet correct is, zou dat betekenen dat een deelnemer minder of meer krijgt dan waar hij recht op heeft volgens het pensioenreglement. Minister Koolmees vindt dat deelnemers in beginsel moeten kunnen vertrouwen op de informatie die ze ontvangen. Maar ook dat het niet wenselijk is als deelnemers rechten kunnen ontlenen aan een onjuist te hoog bedrag op het UPO. Als deelnemers twijfelen aan de juistheid van de informatie, dan ligt het op hun weg om contact op te nemen met de pensioenuitvoerder.

Transparante berekening
Minister Koolmees sprak hierover met de pensioensector. Partijen leggen de lat hoog. Pensioenuitvoerders moeten op verzoek van de deelnemer, volledig en verifieerbaar voorrekenen hoe een bedrag tot stand is gekomen. Dat wordt na het invaren een nog grotere uitdaging dan het nu al is.

Transparant herzieningenbeleid
Andere afspraak is dat pensioenuitvoerders een herzieningenbeleid opstellen. Dat moet als het fonds nog geen herzieningenbeleid heeft. Het pensioenfonds moet het beleid ook openbaar maken. Dit beleid moet redelijk zijn en rekening houden met de omstandigheden van het geval. Een pensioenfonds kan het herzieningenbeleid op de website plaatsen. Dan kunnen deelnemers zien hoe het pensioenfonds omgaat met herzieningen in positieve of negatieve zin.

Mag je terugvorderen?
Soms blijkt dat een eenmaal ingegaan pensioen te hoog is vastgesteld. Een pensioenfonds mag dan niet zomaar het te veel betaalde pensioen terugvorderen. Dit blijkt uit diverse gerechtelijke uitspraken. Terugvorderen mag alleen als de pensioengerechtigde kon weten dat het pensioen te hoog was. Iemand mag dus niet vertrouwen op de juistheid van de uitkering als het pensioenfonds een opvallende fout maakt. Dat is een fout die iemand niet kon ontgaan. Bijvoorbeeld een dubbele betaling of verwisseling van maand- en jaarbedragen. In veel gevallen is de fout echter niet kenbaar voor de pensioengerechtigde. Dan kan het pensioenfonds de uitkering voor de toekomst corrigeren. Behalve als er bijzondere omstandigheden spelen. Bijvoorbeeld als de pensioengerechtigde op basis van de pensioenuitkering onomkeerbare financiële verplichtingen is aangegaan.

Voer correcties uit vóór invaren
Zowel pensioenfondsen als deelnemers zijn erbij gebaat als de administraties op orde zijn. En de informatie die daaraan ontleend wordt correct is. Helemaal als sociale partners straks besluiten om in te varen. In de aanloop naar het nieuwe pensioenstelsel en het invaren van bestaande regelingen is het goed om kritisch te kijken naar de datakwaliteit van bestaande systemen. Het is goed om waar mogelijk correcties uit te voeren in die systemen zodat de huidige administraties op orde zijn als invaren plaatsvindt.

Stel herzieningenbeleid op
Heeft u voor uw pensioenfonds nog geen herzieningenbeleid opgesteld? Dan is het verstandig om dat snel op te pakken.

Auteur: Leo Blom, juridisch beleidsadviseur